හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය අසල ඇමෙරිකාව හා ඉරානය අතර ප්‍රහාර හුවමාරුවක් — නාවික වාරණය ක්‍රියාත්මක වීමට ආසන්නව

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද හමුදාව සිය ඉරාන විරෝධී ප්‍රහාර මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව තුන්වන රාත්‍රියටත් සිදු කළ බව තහවුරු කර ඇති අතර, යළි ක්‍රියාත්මක කෙරෙන ඇමෙරිකානු නාවික වාරණය ඉරාන වරාය ඉලක්ක කරගෙන ක්‍රියාත්මක වීමට ගත වූ ගණන් කළ හැකි පැය කිහිපයකට පෙර දෙරට අතර භයානක ගැටුම තීව්‍ර වී තිබේ.

ඉතා වැදගත් සමුද්‍ර මාර්ගයක් පිළිබඳ මතභේදය

තීව්‍ර වෙමින් පවතින මෙම ගැටුමේ කේන්ද්‍රස්ථානය වී ඇත්තේ ලෝකයේ කෙ략ශ්‍රේෂ්ඨ සමුද්‍ර ගමනාගමන ස්ථානයන්ගෙන් එකක් වන හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධියයි. දෛනිකව ගෝලීය ඛනිජ තෙල් සැපයුමෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් ගමන් කරන මෙම පටු සමුද්‍ර මාර්ගය පිළිබඳ ව වොෂිංටනය සහ තෙහෙරානය දෙකම ප්‍රතිවිරුද්ධ ස්වාධිපත්‍ය හිමිකම් ප්‍රකාශ කර ඇත. මෙම ආරවුල ගෝලීය ශක්ති වෙළඳපොළට බලපෑ හැකි පුළුල් ගැටුමක් ඇති වේය යන බිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය කර ඇත.

මැදපෙරදිග මෙහෙයුම් අධීක්ෂණය කරන ඇමෙරිකානු හමුදාවේ කලාපීය අණ පිළිවෙල වන US සෙන්ට්‍රල් කමාන්ඩ් ඉලක්කවල සම්පූර්ණ විස්තර හෝ සිදු වූ හානියේ පරිමාණය හෙළිදරව් නොකරමින් නවතම ප්‍රහාර රවුම තහවුරු කළේය. ඉරාන හමුදාවද ප්‍රතිප්‍රහාර දියත් කර ඇති අතර, මෑත කාලීන ඉතිහාසයේ දෙරට අතර ඇති වූ බරපතළම ගැටුම්වලින් එකක් ලෙස නිරීක්ෂකයන් විසින් හඳුනාගනු ලබන අතර, දෙපාර්ශ්වයම ප්‍රහාර හුවමාරු කරගනිමින් සිටී.

නාවික වාරණය යළි ස්ථාපිත කෙරේ

ඉරාන වරාය ඉලක්ක කරගත් නාවික වාරණය යළි ස්ථාපිත කිරීමට ඇමෙරිකාව ගත් පියවරත් සමඟ නව ප්‍රහාර රැල්ල ක්‍රියාත්මක වූ අතර, තෙහෙරානය මත උපරිම ආර්ථික හා හමුදා පීඩනය යෙදවීමේ උත්සාහයක් ලෙස මෙය බහුලව සලකනු ලැබේ. වාරණය ක්‍රියාත්මක වීමට ඉතා ළං කාලයක් තිබියදී රාත්‍රී ප්‍රහාර දියත් කළ කාලසීමාව, ගැටුම ගැඹුරු වෙද්දී ආක්‍රමණශීලී ස්ථාවරයක් පවත්වා ගැනීමේ වොෂිංටනයේ අභිප්‍රාය සංඥා කරයි.

ඉරානය, ඒ අතරම, ඇමෙරිකානු ප්‍රහාරවලට සිය හමුදාව ප්‍රතිචාර දැක්වීමත් සමඟ ආපසු නොබසින හැඟීමක් කිසිදු ලෙසකින් ප්‍රකාශ කර නොමැති අතර, ශ්‍රේෂ්ඨ ශ්‍රේණිගත සමුද්‍ර සන්ධිය මත සිය ස්වාධිපත්‍ය ස්ථිරව ප්‍රකාශ කරමින් සිටී.

ගෝලීය ඇඟවුම්

තීව්‍ර වෙමින් පවතින ගැටුම ගෝලීය වාණිජ්‍ය හා ශක්ති සැපයුම් දාමයන් සඳහා සැලකිය යුතු ඇඟවුම් රැගෙන යයි. ආනයනික ඉන්ධන මත දැඩිව යැපෙන ශ්‍රී ලංකාව, ආසියාවේ බොහෝ රටවලට ඉන්ධන සපයන නැව් ගමනාගමනයට භාවිත කෙරෙන හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා තෙල් නැව් ගමනාගමනය කිසිදු කාලසීමාවක් පුරා අඩාල වුවහොත් ඊට විශේෂයෙන් අවදානමට ලක් වේ.

• හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ගෝලීය තෙල් වෙළඳාමෙන් සියයට 20ක් පමණ හසුරුවයි.
• දිගු කාලීන වාරණයක් හෝ හමුදා බාධාවක් ජාත්‍යන්තර අමු ඛනිජ තෙල් මිල ගණන් තියුනු ලෙස ඉහළ නැංවීමට හේතු විය හැකිය.
• ගැටුම තව දුරටත් තීව්‍ර වුවහොත් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ආසියානු ආර්ථිකයන්ට ඉන්ධන ආනයන පිරිවැය ඉහළ යාමකට මුහුණ දීමට සිදු වේ.

ගිනි හුවමාරු කිරීම් අඛණ්ඩව සිදු වීම ගෝලීය ස්ථාවරත්වයට හා ආර්ථික යථා තත්ත්වයට ඈත දුරක් දිව යන ප්‍රතිවිපාකවලින් යුත් පුළුල් කලාපීය ගැටුමක් බවට පත් වීමේ අවදානමක් ඇති බව රාජ්‍යතාන්ත්‍රික නිරීක්ෂකයන් අනතුරු ඇඟවීමත් සමඟ ශාන්ත ගැන්වීමට කැඳවීම් ජාත්‍යන්තරව තීව්‍ර ව ඇත.

හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ඉදිරිපිට තත්ත්වය ඉතාමත් අස්ථාවරව පවතින අතර, හමුදා හා ආර්ථික පීඩනය බහු මට්ටම්වලදී වර්ධනය වෙද්දී, දෙපාර්ශ්වයම ක්‍රියාකාරකම් අඩු කිරීමට කිසිදු කැමැත්තක් ප්‍රකාශ කිරීමක් නොදක්වයි.

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය හා ඉරානය අ

අදාළ වීඩියෝව