අප්‍රේල් මාසයේ ශ්‍රී ලංකාවේ 석炭 විදුලි නිෂ්පාදනය පහත වැටීම රටට ඩීසල් වියදම් සඳහා රුපියල් බිලියන 4.5 කට අධික මුදලක් අහිමි කර ඇති බව හෙළිවේ

2026 අප්‍රේල් මාසය තුළ ගල් අඟුරු භාවිතයෙන් නිපදවන විදුලි ශක්තිය සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටීම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව මිල අධික ඩීසල් බලය මත රඳා සිටීමට බල කෙරී රුපියල් බිලියන 4.5 කට වැඩි මුදලක් වැය කිරීමට සිදු වී ඇති අතර, මෙය රටේ බලශක්ති වියදම් සහ විදුලිබල අංශ කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් නව ගැටලු මතු කර ඇත.

ගල් අඟුරු නිෂ්පාදනය ගිගාවොට් ආවර් 27 කින් පහත වැටේ

ලබා ගත් දත්ත අනුව, 2026 අප්‍රේල් මාසයේදී ගල් අඟුරු විදුලි නිෂ්පාදනය පෙර වසරේ එම මාසයට සාපේක්ෂව ගිගාවොට් ආවර් (GWh) 27 කින් අඩු වී ඇත. මෙම හිඟය පියවා ගැනීමට ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැලකිය යුතු තරම් වැඩි වියදමක් දරන ඩීසල් විදුලි නිෂ්පාදනය වෙත යොමු වීමට සිදු විය.

ඩීසල් ආදේශක ඉන්ධන ප්‍රභවයක් ලෙස භාවිතයට ගැනීම ජාතික විදුලිබල ආයතනය කෙරෙහි දැවැන්ත මූල්‍ය බරක් පටවා ඇති අතර, අප්‍රේල් මාසය සඳහා පමණක් ආදේශන පිරිවැය රුපියල් බිලියන 4.5 ඉක්මවා ඇතැයි ගණන් බලා ඇත.

මිල අධික විකල්පයක්

ඩීසල් විදුලි නිෂ්පාදනය බොහෝ කලක සිට ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිය නිෂ්පාදනය සඳහා ඇති ඉතාමත් මිල අධික ක්‍රමයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. සාපේක්ෂව අඩු මිලකට තොග වශයෙන් ලබා ගන්නා ගල් අඟුරු මෙන් නොව, ඩීසල් ඉන්ධන ගෙන ක්‍රියාත්මක වන විදුලි බලාගාර සඳහා ඉතා ඉහළ පිරිවැයක් දරා ගැනීමට සිදු වන අතර, නිෂ්පාදන හිඟකම් ඇති කාලවලදී ඒවා අවසාන විසඳුම ලෙස භාවිත කිරීමට සිදු වේ.

ගල් අඟුරු සහ ඩීසල් නිෂ්පාදනය අතර ක්‍රියාත්මක වියදම් සම්බන්ධ මෙම විශාල වෙනස, ගල් අඟුරු නිෂ්පාදනය අනපේක්ෂිත ලෙස පහත වැටෙන විට මූල්‍ය බලපෑම ඉහළ නගින ප්‍රධාන හේතුවයි. GWh 27 ක අඩුවීමක් හුදෙකලාව සලකන කල සුළු කරුණක් ලෙස පෙනුණත්, ඩීසල් මගින් ඒ හිඟය පිරවිය යුතු වූ විට ඒ නිසා ඇති වන මූල්‍ය ප්‍රතිවිපාකය අගනා ප්‍රමාණයකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිබල අංශයට ඇති පුළුල් ඇඟවීම්

අප්‍රේල් මාසයේ ගල් අඟුරු නිෂ්පාදනය අඩු වීමට හේතු සොයා බලා ඒවා විමර්ශනය කිරීමට බලශක්ති විශ්ලේෂකයන් සහ ප්‍රතිපත්ති立案 කරුවන් ඉදිරිපත් වනු ඇත. සැපයුම් බාධා, බලාගාර නඩත්තු ගැටළු හෝ සැපයුම් දාම අභියෝග නිසා ගල් අඟුරු නිෂ්පාදනය ඇදහිය නොහැකි ලෙස අඛණ්ඩව අඩු වන්නේ නම්, රට නිතරම වඩාත් මිල අධික නිෂ්පාදන විකල්ප වෙත තල්ලු කිරීමේ අවදානම ඊට ඇතුළත් ය.

• 2025 අප්‍රේල් හා සසඳන කළ 2026 අප්‍රේල් මාසයේ ගල් අඟුරු විදුලි නිෂ්පාදනය GWh 27 කින් පහත වැටුණි
• හිඟය පියවා ගැනීමට ඩීසල් නිෂ්පාදනය භාවිතා කරන ලදී
• ගල් අඟුරු ඩීසල් මගින් ආදේශ කිරීමෙන් ඇති වූ අනතිරේක පිරිවැය රුපියල් බිලියන 4.5 ඉක්මවා ඇතැයි ගණන් බලා ඇත

දරුණු විදේශ විනිමය අර්බුදයකට මුහුණ දුන් පසු මෑතකදී පමණක් ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීමට පටන් ගත් රටකට, බලශක්ති පිරිවැය අනවශ්‍ය ලෙස ඉහළ යෑම මූල්‍ය තහවුරු කිරීමේ ප්‍රයත්නයන්ට බරපතළ අභියෝගයක් ඉදිරිපත් කරයි. විදුලිය නිෂ්පාදන පිරිවැය අවසානයේ ගාස්තු ව්‍යුහයන් තුළ ප්‍රතිබිම්බ වන අතර, පාරිභෝගිකයන් සහ කර්මාන්ත ඒ ප්‍රතිවිපාකයන් රැඳවීමට සිදු වේ.

මෙම සිදුවීම නැවතත් අවධාරණය කරන්නේ, අනාගතයේ එවැනි මිල අධික බාධාවන්ට රටේ ඇති අවදානම අඩු කිරීමට විශ්වාසදායක පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභවයන් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලිය නිෂ්පාදන මිශ්‍රණය විවිධාංගීකරණය කිරීමේ හා ශක්තිමත් කිරීමේ හදිසි අවශ්‍යතාවය බවයි.