ස්ථිතිස්ථාපකත්වයේ මූලයන්: ශ්‍රී ලංකාවේ වටිනා මඩකඳු වනාන්තර රැකගැනීමේ සටන
තර්ජනයට ලක්ව ඇති වෙරළාශ්‍රිත සම්පතක්
ශ්‍රී ලංකාවේ මඩකඳු වනාන්තර, වරක් දිවයිනේ වෙරළ තීරය දිගේ විශාල වශයෙන් විහිද පැතිර තිබූ නමුත්, වෙරළාශ්‍රිත සංවර්ධනය, ජලජ කෘෂිකර්ම ව්‍යාප්තිය සහ තිරසාර නොවන ඉඩම් භාවිතය හේතුවෙන් දශක ගණනාවක් පුරා හායනයට ලක්ව ඇත. එහෙත්, වැඩෙන පාරිසරික පීඩනයන් මධ්‍යයේ, කල් යාමට පෙර මෙම ඉතා වැදගත් පරිසර පද්ධති ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කර ආරක්ෂා කිරීමට නිහඬ නමුත් දෘඪ සංරක්ෂණ ව්‍යාපාරයක් නොකඩවා කටයුතු කරමින් සිටී.
මඩකඳු වනාන්තර වැදගත් වන්නේ ඇයි?
මඩකඳු වනාන්තර යනු වෙරළාශ්‍රිත මඩ තුළ මූල බැස ගත් ලවණ ඉවසා දරාගත හැකි ගස් රොදවල් පමණක් නොවේ. මෙම අද්විතීය පරිසර පද්ධති, මත්ස්‍ය හා කබොළු සතුන්ගේ ඉතා වැදගත් පැටවුන් ඇති කරන භූමි ලෙස ක්‍රියා කරමින්, ශ්‍රී ලංකාව පුරා දහස් ගණන් ධීවර ප්‍රජාවන්ගේ ජීවනෝපාය සනාථ කරයි. ඒවායේ ඝන මූල පද්ධති කුණාටු රැල්ල හා වෙරළ ඛාදනයට එරෙහිව ස්වභාවික බාධකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි — 2004 හින්දු මහා සාගර සුනාමිය මඩකඳු ආවරණය නොකැඩී පැවති ප්‍රදේශවල සැලකිය යුතු ලෙස අඩු හානියක් සිදු කළ බවෙන් මෙය තීව්‍ර ලෙස ඔප්පු විය.
ආරක්ෂාත්මක කාර්යභාරයෙන් ඔබ්බට, මඩකඳු වනාන්තර ග්‍රහලෝකයේ වඩාත් ඵලදායී කාබන් සන්චය ස්ථානයන් අතර වන අතර, ගිනිකොන් ආසියාතික වර්ෂාවන ජල වනාන්තරවලට වඩා කිහිප ගුණයකින් වේගයෙන් කාබන් ගබඩා කරයි. එබැවින් ඒවා ආරක්ෂා කිරීම, දේශීය පාරිසරික සැලකිල්ලක් පමණක් නොව, ගෝලීය දේශගුණ වශයෙන් ද වැදගත් කාරණාවකි.
දශක ගණනාවක පිරිහීම
ශ්‍රී ලංකාව පසුගිය දශක කිහිපය තුළ තම මඩකඳු ආවරණයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් අහිමි කර ගෙන ඇත. ඉස්සන් හා චූනු ඉස්සන් වගාව සඳහා මඩකඳු ඉඩම් පරිවර්තනය, නාගරික වෙරළ සංවර්ධනය සහ දර ලෙස භාවිත කිරීම සඳහා මඩකඳු දර කැපීම ඉතා දැඩි හානිකර බලපෑමක් ඇති කර ඇත. ඇස්තමේන්තුවලට අනුව, රටේ මඩකඳු විස්තාරය ඓතිහාසික මට්ටම්වලට සාපේක්ෂව සැලකිය යුතු ලෙස හැකිළී ගොස් ඇති අතර, වෙරළ තීරයන් ක්‍රමයෙන් අවදානමට ලක් වෙමින් සමුද්‍රීය ජෛව විවිධත්වය ද හීන වී ඇත.
ප්‍රජාව ඉදිරිපෙළ ගැනීම
ශ්‍රී ලංකාවේ සංරක්ෂණ කතාව විශේෂයෙන් ආකර්ෂණීය වන්නේ, දේශීය ප්‍රජාවන් ඉටු කරන කේන්ද්‍රීය භූමිකාව නිසාය. වරක් මඩකඳු විනාශයට දායක වූ වෙරළාශ්‍රිත ගම්මාන, බොහෝ අවස්ථාවල ඒවායේ වඩාත්ම ආශාවෙන් සිටින රකින්නන් බවට පත්ව ඇත. දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන්, ප්‍රජාව මූලිකව ගත් රෝපණ මුලපිරීම් සහ දේශීය ලෙස කළමනාකරණය කෙරෙන ආරක්ෂිත කලාප ස්ථාපිත කිරීම හරහා, ජනතා මූල ප්‍රයත්නයන් දිස්ත්‍රික්ක කිහිපයක පිරිහීමේ ප්‍රවණතාව ආපසු හැරවීමට පටන් ගෙන ඇත.
- හායනයට ලක් වූ වෙරළ තීරයන් දිගේ නැවත සිටුවීම සඳහා දේශීය මඩකඳු 種 වගා කිරීමට ප්‍රජා ශාලා ස්ථාපිත කර ඇත.
- දේශීය ධීවරයන් සංරක්ෂණ නිරීක්ෂකයන් ලෙස පුහුණු කර, නීතිවිරෝධී දර කැපීම හා අයුතු ලෙස ඉඩම් හිමිකම් කිරීම වැළැක්වීමට සහය දෙමින් සිටිති.
- වෙරළාශ්‍රිත ගම්මානවල කාන්තා කණ්ඩායම් නැවත රෝපණ ව්‍යාපාර සංවිධානය කිරීමේ හා පාරිසරික අධ්‍යාපනය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ප්‍රමුඛ භූමිකාවන් භාර ගෙන ඇත.
රජය හා රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හවුල්කාරිත්වය
ශ්‍රී ලංකාවේ සංරක්ෂණ ප්‍රයත්නයන්, රජයේ ආයතන, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සහ ජාත්‍යන්තර ආයතන අතර හවුල්කාරිත්වයන් හරහා තවදුරටත් ශක්තිමත් කර ඇත. රට මෑත වසරවල දී ගණ ජාතික මඩකඳු සංරක්ෂණ වැඩසටහනක් ආරම්භ කළ අතර, පවතින වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීමටත් හායනයට ලක් වූ ප්‍රදේශ ක්‍රියාශීලීව ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමටත් ඉලක්ක කර ගෙන ඇත. ශ්‍රී ලංකාවට දකුණු ආසියාවේ
💬 Join the Discussion 0
Be the first to share your view on this story.