ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල ගණන් ජාත්‍යන්තර අවම සීමාවන්ට වඩා පහළට වැටේ — තිරසාරභාවය පිළිබඳ ගැටලු මතු වේ

ශ්‍රී ලංකාව දැනට ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළවල දක්නට ලැබෙන අවම මිල සීමාවන්ට වඩා අඩු මිලකට ඉන්ධන විකිණීම සිදු කරමින් සිටින අතර, එය දිවයිනේ ඉන්ධන මිල ගණන් ප්‍රතිපාදනයේ දිගුකාලීන තිරසාරභාවය පිළිබඳ නව ප්‍රශ්න මතු කර ඇත.

ගෝලීය ප්‍රමිතීන්ට නොගැළපෙන මිල ගණන්

කර්මාන්ත නිරීක්ෂකයින් සහ බලශක්ති විශ්ලේෂකයින් ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්වාගෙන යනු ලබන සිල්ලර ඉන්ධන මිල ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් අවම මිල මට්ටම්වලට වඩා පහළ වැටී ඇති බව සනිටුහන් කර ඇත. මෙම තත්ත්වය මතු වී ඇත්තේ, වසර කිහිපයකට පෙර ඉන්ධන ආනයනය අතිශය දුෂ්කර කළ දරුණු විදේශ විනිමය අර්බුදයෙන් පසු රට ක්‍රමක්‍රමයෙන් ආර්ථික යථා තත්ත්වයට පත් වෙමින් සිටින සන්දර්භය තුළ ය.

පාරිභෝගිකයින්ට සහ ව්‍යාපාරිකයින්ට අඩු පොම්ප මිල ගණන් කෙටිකාලීනව වාසිදායක බව පෙනෙන්නට ඇතත්, ඉන්ධන ජාත්‍යන්තරව ශක්‍ය අවම මිල ගණන්වලට වඩා අඩුවෙන් සැලසුම් කිරීම රාජ්‍ය මූල්‍ය ව්‍යුහය සහ බලශක්ති අංශයේ ආයතනවලට සැලකිය යුතු බරක් ගෙනෙනු ඇතැයි ආර්ථික විශේෂඥයෝ අවවාද කරති.

රාජ්‍ය බලශක්ති අංශයට ඇති ඇඟවුම්

ලංකා ඛනිජ තෙල් නිගමය (CPC) සහ රාජ්‍ය සම්බන්ධිත අනෙකුත් ඉන්ධන බෙදාහරිනා ආයතන ඓතිහාසිකව සහනාධාර සහිත ඉන්ධන මිල ගණන් හා සම්බන්ධ赤字 ගැටලුවලට මුහුණ දී ඇත. පිරිවැයට හෝ ජාත්‍යන්තරව සැසඳිය හැකි අවම ප්‍රමිතීන්ට වඩා අඩු මිලකට විකිණීම, ශ්‍රී ලංකාවේ පුළුල් මූල්‍ය දුෂ්කරතාවන්ට පෙරදී දායක වූ මූල්‍ය赤字 චක්‍රය නැවතත් ඇති වීමේ අවදානමක් ගෙනෙයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල ගණන් කෙරෙහි ගෝලීය ముడි තෙල් මිල ගණන්, රුපියල් විනිමය අනුපාත, බදු සහ රජයේ ප්‍රතිපත්ති තීරණ ආදී සාධකවල එකතුවක් බලපෑ කරයි. මෙම සාධක සහ සැබෑ සිල්ලර මිල ගණන් අතර ඕනෑම අසාමාජිකත්වයක් රාජ්‍ය බලශක්ති ආයතනවලට ගොඩ ගැසෙන赤字 ඇති කළ හැකිය.

පාරිභෝගික සහනය එදිරිව මූල්‍ය වගකීම

මෑත වසරවල ආර්ථික දුෂ්කරතා මධ්‍යයේ තවමත් ජීවිතය ගෙවන ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ශ්‍රී ලාංකිකයින්ට, දැරිය හැකි ඉන්ධන ලබාගැනීම ඉතා ප්‍රමුඛ අවශ්‍යතාවකි. යතුරුපැදි රියදුරන්, ප්‍රවාහන ක්‍රියාකරුවන් සහ කුඩා ව්‍යාපාර සියල්ලම අස්ථිර බලශක්ති පිරිවැය බර දරා ඇති අතර, ඕනෑම මිල සහනයක් දේශපාලනිකව සංවේදී කරුණකි.

කෙසේ වෙතත්, ජාත්‍යන්තර අවම සීමාවන්ට වඩා පහළ වැටෙන ෘතිමව අඩු ඉන්ධන මිල ගණන් තිරසාර විසඳුමක් නොවන බවත්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) යථා තත්ත්ව ගැන්වීමේ වැඩසටහන යටතේ රටේ ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීමේ අඛණ්ඩ ප්‍රයත්නයන්ට බාධා කළ හැකි බවත් මූල්‍ය විශ්ලේෂකයෝ අනතුරු අඟවති.

සාධාරණ සමතුලිතතාවයක් ළඟා කරගැනීමේ අභියෝගය

රජය මහජන සහනය සහ මූල්‍ය විනය සඳහා ඇති අවශ්‍යතාව අතර සමබරතාව පවත්වාගැනීමේ දුෂ්කර කාර්යයට මුහුණ දී සිටී. මෙම විවාදයේ ප්‍රධාන සලකා බැලිය යුතු කරුණු අතරට:

• වෙළඳපොළ මිලට වඩා අඩු ඉන්ධන මිල ගණන් රාජ්‍ය ආදායමට සහ CPC මූල්‍ය තත්ත්වයට ඇති බලපෑම
• IMF මඟ පෙන්වීම යටතේ ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ කැපවීම්
• ඉන්ධන ආනයන පිරිවැය සිල්ලර මිල ගණන් හරහා ප්‍රමාණවත් ලෙස ආදාය නොකළ හොත් නැවත විදේශ විනිමය පීඩනය ඇති වීමේ අවදානම
• උද්ධමනය සහ පොදු ප්‍රවාහන පිරිවැය කෙරෙහි ඇති පුළුල් බලපෑම

සැබෑ වෙළඳපොළ පිරිවැය පිළිබිඹු කරමින් ජනගහනයේ වඩාත් අවදානමට ලක්ව ඇති කොටස්වලට ඉලක්කගත සහනය ඇතුළත් කරන, විනිවිද පෙනෙන සූත්‍ර-පදනම් ඉන්ධන මිල ගණන් යාන්ත්‍රණයක් ඉල්ලා සිටීමට බලශක්ති අංශයේ පාර්ශ්වකාරයින් අපේක්ෂා කෙරේ.