රුසියානු ප්ලේග් පර්යේෂණ රසායනාගාරයේ මාරාන්තික සිද්ධියකින් ලොව පුරා අනතුරු ඇඟවීම්
රුසියානු ජෛව සුරක්ෂිතතා පහසුකමේ මාරාන්තික අනතුරට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ ප්‍රතිචාරය
ප්ලේග් පර්යේෂණ සඳහා විශේෂීකරණය වූ රුසියානු රසායනාගාරයක සිදු වූ මාරාන්තික සිද්ධියක් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව පුරා පුළුල් කනස්සල්ලක් අවුළුවා ඇති අතර, රජයන් සහ සෞඛ්‍ය අධිකාරීන් දිගින් දිගටම තත්ත්වය සමීපව නිරීක්ෂණය කරමින් සංවේදී පර්යේෂණ පහසුකම්වල ජෛව සුරක්ෂිතතා ප්‍රොටෝකෝල නැවත සමාලෝචනය කරමින් සිටී.
පහසුකමේ සිදු වූයේ කුමක්ද?
ප්ලේග් රෝගය ඇති කරන බැක්ටීරියා ඇතුළු අතිශය භයානක රෝගකාරක මත පර්යේෂණ පවත්වන බව ප්‍රසිද්ධ රුසියානු ආයතනයක මරණයක් වාර්තා විය. ඉහළම ජෛව සුරක්ෂිතතා මට්ටම්වලට වර්ගීකරණය කරන ලද එවැනි රසායනාගාර, ලෝකයේ ඉතාමත් මාරාන්තික බෝවන කාරකයන් සමඟ කටයුතු කරන හෙයින්, ඒවා තුළ සිදු වන ඕනෑම සිද්ධියක් බරපතළ ගෝලීය කැදැල්ලක් ඇති කරන කාරණයක් වෙයි.
මරණයේ නිශ්චිත තත්ත්වයන් පිළිබඳ විස්තර තවමත් සීමිතව පවතී. එහෙත් සිද්ධිය ලොව පුරා රටවල් වලෙන් ඉක්මන් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හා විද්‍යාත්මක ප්‍රතිචාර ඇති කිරීමට ප්‍රමාණවත් වී ඇත.
රටවල් ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ කෙසේද?
යුරෝපය, ආසියාව සහ ඉන් ඔබ්බෙහි රජයන් විවිධ මට්ටම්වල කනස්සල්ල පළ කර ඇති අතර, බොහෝ දෙනා සිද්ධියේ ස්වභාවය සහ මහජන සෞඛ්‍යයට ඇති විය හැකි අවදානම සම්බන්ධයෙන් රුසියානු බලධාරීන්ගෙන් වැඩි විනිවිදභාවයක් ඉල්ලා සිටිති. ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිචාර අතර:
- ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සෞඛ්‍ය ආයතන සමඟ සිද්ධියේ සම්පූර්ණ තොරතුරු බෙදා ගන්නා ලෙස රුසියාවෙන් බටහිර රටවල් ඉල්ලා සිටීම.
- ඉදිරිපස රටවල් පූර්වක ක්‍රියාමාර්ගයක් ලෙස සෞඛ්‍ය අධීක්ෂණ පද්ධති ඉහළ අවධානයකට ගැනීම.
- භයානක රෝගකාරක පර්යේෂණ පාලනය කරන පවතින ජාත්‍යන්තර රාමුවන් ප්‍රමාණවත් ලෙස ශක්තිමත්ද යන්න ජෛව සුරක්ෂිතතා විශේෂඥයන් සහ ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රශ්න කිරීම.
- ඉහළ අවදානම් සහිත ජීව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ පහසුකම් සඳහා ශක්තිමත් ගෝලීය අධීක්ෂණයක් ඉල්ලා රජයන් කිහිපයක් නැවත ඉල්ලීම් කිරීම.
පුළුල් ජෛව සුරක්ෂිතතා ගැටළු
මෙම සිද්ධිය BSL-4 රසායනාගාර ලෙස හඳුන්වන පහසුකම්වල — විද්‍යාවට දන්නා ඉතාමත් භයානක හා විදේශීය රෝගකාරකයන් හැසිරවීමට සන්නද්ධ පහසුකම්වල — පවත්වා ගෙන යන ආරක්ෂිතතා ප්‍රමිතීන් සම්බන්ධ දීර්ඝ ගෝලීය විවාදය නැවත දල්වා ඇත. ඒ අනුව, තුවාල, මරණ හෝ රෝගකාරක මුදා හැරීමක් ඇති වේ නම් ඒ ඕනෑම ආයතනික අනතුරක් ක්ෂණික ජාත්‍යන්තර දැනුම් දීමක් හා විමර්ශනයක් ඉල්ලා සිටිනා බව විවේචකයෝ තර්ක කරති.
ඉහළ ආවරණ සහිත ජීව විද්‍යාත්මක පහසුකමක සිදු වන ඕනෑම සිද්ධියකදී විනිවිදභාවය, විද්‍යාත්මක ප්‍රොටෝකෝලයේ කාරණයක් පමණක් නොව — ගෝලීය මහජන සෞඛ්‍යයට ඇති මූලික වගකීමකි.
රුසියාව සෝවියට් යුගයේ සිට ආරම්භ වූ ඉතිහාසයක් ඇති, භයානක රෝගකාරකයන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරන පර්යේෂණ ආයතන කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක කරයි. මෙම පහසුකම් ආරක්ෂාව හා විනිවිදභාවය සම්බන්ධ ගැටළු නිසා කාලයෙන් කාලයට ජාත්‍යන්තර පරීක්ෂාවට ලක් වී ඇත.
මෙය ශ්‍රී ලංකාවට අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?
ශ්‍රී ලංකාව භූගෝලීය වශයෙන් සිද්ධියෙන් දුරස්ථ වුවද, මෙරට සෞඛ්‍ය බලධාරීන් සුපරීක්ෂාකාරී රෝග අධීක්ෂණ පද්ධති පවත්වා ගැනීමේ වැදගත්කම ගැන සිහිපත් කර ගනිති. අන්තර් සම්බන්ධිත ලෝකයක, අහඹු හෝ වෙනත් ආකාරයකින් ඇති වන ජීව විද්‍යාත්මක තර්ජනවලට ඉක්මනින් දේශසීමා හරහා ව්‍යාප්ත වීමේ හැකියාව ඇති අතර, එය ශක්තිමත් මහජන සෞඛ්‍ය යටිතල පහසුකම් සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාවයේ වටිනාකම අවධාරණය කරයි.
ශ්
💬 Join the Discussion 0
Be the first to share your view on this story.