දශක ගණනාවක් පුරා සිදු වූ විනාශය: 1978 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් පසු ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණය කෙසේ දුර්වල කෙරුණාද?
බලය සේවය කිරීමට නිර්මාණය කළ පද්ධතියක්
ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණය බොහෝ කලක් තිස්සේ ප්රජාතන්ත්රවාදී පාලනයේ礎 ශිලා ස්තම්භයක් ලෙස සලකනු ලැබ ඇත — නීතියේ ආධිපත්යය සුරැකීමට සහ රාජ්යයේ අතිරේක ක්රියාවලින් පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරීමට භාරව සිටි ආයතනයක් ලෙස. එහෙත් දශක පහකට ආසන්න කාලයක් තුළ, 1978 ව්යවස්ථාමය ප්රතිසංස්කරණයේ ආරම්භයත් සමඟ, එම ආයතනයේ ස්වාධීනත්වය ක්රමානුකූලව විනාශ කෙරී ඇතැයි විචාරකයෝ සහ නීති විශේෂඥයෝ තර්ක කරති.
1978 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව සහ අධිකරණ පරිහානියේ බීජය
ජේ.ආර්. ජයවර්ධන 1978 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව හරහා විධායක ජනාධිපති ක්රමය හඳුන්වා දුන් විට, එය ශ්රී ලංකාවේ බලතුලනය මූලිකවම වෙනස් කළේය. මෙම නව ව්යවස්ථාමය රාමුව, අධිකරණ ඇතුළු අනෙකුත් ආයතන දේශපාලන පීඩනයට ඉතා අවදානම් ලෙස හැර, විධායකය සතුව බලය ඉතා ඉහළ මට්ටමකින් කේන්ද්රගත කළ බව විචාරකයෝ තර්ක කරති.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය සහ අභියාචනාධිකරණය ඇතුළු ජ්යෙෂ්ඨ විනිසුරුවන් පත් කිරීම බොහෝ දුරට විධායකයේ කැමැත්ත මත රඳා පැවතීමෙන්, සැබෑ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පවත්වාගෙන යාම දුෂ්කර කරන ව්යුහාත්මක ගතිකත්වයක් නිර්මාණය වූ බව නීති නිරීක්ෂකයෝ බොහෝ දෙනෙක් පවසති.
දේශපාලන මැදිහත්වීම: නැවත නැවතත් දක්නට ලැබෙන ප්රවණතාවක්
වසර ගණනාවක් පුරා, නීතිඥයින්, සිවිල් සමාජ කණ්ඩායම් සහ ජාත්යන්තර නිරීක්ෂකයින් විසින් සමානව, අධිකරණ කටයුතුවලට දේශපාලන මැදිහත්වීමේ රටාවක් සටහන් කෙරී ඇත. 2013 දී ප්රධාන විනිසුරු ශිරාණි බණ්ඩාරනායකව ව්යවස්ථා විරෝධී සහ දේශපාලන අරමුණින් යුතු ක්රියාවලියක් ලෙස පුළුල් ලෙස හෙළා දකිනු ලැබූ ඇගේ විවාදාත්මක වරද නියම කිරීමේ සිට, විධායක බලයේ බලපෑම පිළිබඳ නිරන්තර චෝදනා දක්වා, අධිකරණය නැවත නැවතත් දේශපාලන කෝලාහලයන්හි කේන්ද්රස්ථානය බවට පත්ව ඇත.
බණ්ඩාරනායක සිදුවීම විශේෂයෙන් තීව්ර ජාත්යන්තර විවේචනයකට ලක් විය. එදිනෙදා රජයට අහිතකර ලෙස සැලකූ තීන්දුවකට අනුව, රට පළමු කාන්තා ප්රධාන විනිසුරු ඉවත් කිරීමට විධායකයේ මෙහෙයවීම යටතේ පාර්ලිමේන්තුව කටයුතු කළ ආකාරය ගැන එක්සත් රාජධානිය, එක්සත් ජනපදය සහ ෆ්රෑන්ජොෆෝෆෝ ට්රෑ ෆෝ ඇතුළු කොමන්වෙල්ත් ආයතන කිහිපයක් දැඩි කනස්සල්ල පළ කළේය.
ව්යුහාත්මක දුර්වලතා සහ ආයතනික දිරාපත්වීම
ප්රසිද්ධ සිදුවීම්වලින් ඔබ්බට, නීති ප්රතිසංස්කරණවාදීහු දශක ගණනාවක් පුරා අධිකරණ ක්රමය තුළ රැස් වූ ගැඹුරු ව්යුහාත්මක ගැටලු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරති. ඒවා අතර:
- නඩු කටයුතුවල නිදන්ගත ප්රමාදයන් — සමහර නඩු විසඳීමට පෙර අධිකරණ ඇතුළේ වසර ගණනාවක් හෝ දශක ගණනාවක් ගත වීම
- අධිකරණ ක්රමය තුළ ප්රමාණවත් නොවන සම්පත් සහ යටිතල පහසුකම්, කාර්යක්ෂමතාව සහ ප්රවේශ්යතාව දුර්වල කිරීම
- ප්රමාණවත් විනිවිදභාවයක් සහ ස්වාධීන අධීක්ෂණයක් නොමැති විනිසුරු පත් කිරීමේ ක්රියාවලිය
- වරද හෝ දූෂණ සිදු වූ අවස්ථාවල විනිසුරුවන් වගකිව යුතු කිරීමට සීමිත යාන්ත්රණ
- විශේෂයෙන් රාජ්ය සම්බන්ධ නඩු හිදී, අධිකරණ තීරණ ගැනීම කෙරෙහි විධායක බලයේ බිය ජනනය කිරීමේ ස්වභාවය
නීතිඥ සංගමය හඬ නඟයි
ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය වසර ගණනාවක් පුරා අධිකරණ තත්ත්වය ගැන ඇඟවීම් කරමින්, අනුප්රාප්තිකව බලයට පත් රජයන්ගෙන් අර්ථවත් ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාත්මක කරන ලෙස ඉල්ලා සිටී. සැබෑ ලෙස ස්වාධීන අධිකරණයක් නොමැතිව, රාජ්ය බල අපයෝජනයන්ට එරෙහිව පුරවැසියන්ට විශ්වාසනීය නිසැකය නොමැති බව නීති වෘත්තිකයෝ තර්ක කරති — ක්රියාත්මක ප්රජාතන්
💬 Join the Discussion 0
Be the first to share your view on this story.