ශ්‍රී ලංකාව VAT ලියාපදිංචි සීමාව අඩු කිරීමේ සැලැස්ම අත්හරී — ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්ති මාරුවක්

ශ්‍රී ලංකා රජය, අතිරේක අගය බදු (VAT) ලියාපදිංචි සීමාව අඩු කිරීමේ මතභේදාත්මක යෝජනාව නිහඬව අත්හැරදමා ඇති අතර, මෙය රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීමේ හා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ රජයේ සූදානම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරවන සැලකිය යුතු දේශපාලනික හා ආර්ථික හැරවුමක් ලෙස සලකනු ලැබේ.

යෝජනා කෙරුණේ කුමක්ද?

ව්‍යාපාරයන් VAT සඳහා ලියාපදිංචි වී බදු එකතු කළ යුතු අවම පිරිවැටුම් මට්ටම වන VAT ලියාපදිංචි සීමාව අඩු කිරීමේ සැලැස්මක් රජය මුලදී ඉදිරිපත් කළේය. මෙම යෝජනාව, ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර මුදල් අරමුදලේ ආධාර වැඩසටහනට බැඳුණු කොන්දේසි මත සැලකිය යුතු ලෙස හැඩගැසුණු පුළුල් ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ න්‍යාය පත්‍රයේ කොටසක් වූ ආදායම් ඉපැයීමේ උත්සාහයන්හි අංගයක් විය.

සීමාව අඩු කිරීමෙන් කුඩා ව්‍යාපාර වැඩි ප්‍රමාණයක් VAT ජාලය තුළට ගෙනඒමට හැකිවන අතර, එමගින් න්‍යායාත්මකව රජයේ බදු පදනම පුළුල් කර ආදායම් එකතු කිරීම ඉහළ නැංවීමට ඉඩ ලැබෙනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම යෝජනාවට ඉතා ඉක්මනින් විවිධ පාර්ශ්වයන්ගෙන් දැඩි විරෝධයක් එල්ල විය.

පාර්ලිමේන්තු කමිටුව දුර්වලතා හෙළිකරයි

රාජ්‍ය මූල්‍ය කමිටුව (COPF) මෙම යෝජනාව සූක්ෂ්මව පරීක්ෂා කර, එය සැබවින්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමට රජය සූදානම් නොවන බව නිරාවරණය කිරීම තීරණාත්මක転换 ලක්ෂ්‍යයක් බවට පත් විය. පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණ මණ්ඩලයේ පරීක්ෂාවෙන් හෙළිවූයේ, වෙනස්කම සුමටව ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය පරිපාලන හා නියාමන පදනම් ගොඩනැගීමට බලධාරීන් නිසි ලෙස සූදානම් වී නොතිබූ බවයි.

මෙම නොසූදානම හෙළිවීම රජයට ඉතාමත් අපහාසයක් වූ අතර, සීමාව අඩු කිරීම සමඟ ඉදිරියට යාමේ තර්කය සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල කළේය. COPF හි සොයාගැනීම් හේතුවෙන්, නීති සම්පාදකයන් හා ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව අතර වර්ධනය වෙමින් තිබූ සංශයවාදයට මුහුණ දෙමින් ප්‍රතිපත්තිය සාධාරණීකරණය කිරීම රජයට දිනෙන් දිනෙ දුෂ්කර විය.

දේශපාලනික හා ආර්ථික පීඩනය තීව්‍ර වෙයි

පරිපාලන දුර්වලතාවන්ට අමතරව, යෝජනාව දේශපාලන විරෝධයද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. 2022 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාව ග්‍රහණයට ගත් ව්‍යසනකාරී ආර්ථික අර්බුදයෙන් සුවය ලැබීමට තවමත් පොරබදමින් සිටින කුඩා හා මධ්‍යම ප්‍රමාණ ව්‍යාපාරයන් (SMEs) මත සීමාව අඩු කිරීමෙන් අනාවශ්‍ය බරක් පැටවෙනු ඇති බවට ගැටළු මතු විය. මෙම ප්‍රකෘතිය ලැබෙමින් පවතින අවධියේ කුඩා ව්‍යාපාර VAT පද්ධතිය තුළට ගෙනඒමෙන් වර්ධනය යටපත් කර, අවිධිමත් ක්ෂේත්‍රයේ ක්‍රියාකරුවන් තව දුරටත් සඟවා ගැනීමට පෙළඹවීමෙන් ප්‍රතිපත්තිය ඉලක්ක කළ ආදායම් අරමුණු ම ඛණ්ඩනය වන බව විවේචකයෝ තර්ක කළහ.

දේශපාලන විරෝධය, ආර්ථික ගැටළු සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ නොසූදානම පිළිබඳ දරුණු තක්සේරුවේ සංයෝජනය, යෝජනාව අත්හැරීමෙන් මිස රජයට වෙනත් විකල්පයක් ඉතිරි නොකළේය.

ප්‍රතිපත්ති අවිනිශ්චිතතාවේ රටාවක්

මෙම සිද්ධිය ශ්‍රී ලංකාවේ බදු ප්‍රතිපත්ති රාමුවේ අනුකූලතාව හා විශ්වාසනීයත්වය පිළිබඳ විවාදය නැවතත් දල්වා ඇත. දැනටමත් අවිනිශ්චිත ආර්ථික වාතාවරණයක ඉදිරි සැලසුම් කිරීමට උත්සාහ කරන ව්‍යාපාරවලට, යෝජිත මූල්‍ය ක්‍රියාමාර්ගවල හදිසි වෙනස්කම් අතිරේක කාංසාවක් ඇති කර ආයෝජන තීරණ සංකීර්ණ කරයි.

මෙය ප්‍රතිපත්තියක් ඉදිරිපත් කර නැවත ඉල්වා ගැනීමේ හුදකලා සිදුවීමක් නොවන බව නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙමින්, ප්‍රධාන බදු ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රසිද්ධියේ නිවේදනය කිරීමට පෙර පුළුල් පාර්ශ්වකාරී සාකච්ඡා හා පරිපාලන සූදානමක් ගැනීමට රජයෙන් ඉල්ලා සිටිති.

ඊළඟට සිදුවන්නේ කුමක්ද?

VAT සීමාව අඩු කිරීම දැන් ප්‍රශ්නයෙන් ඉවත් වීමත් සමඟ, ජාත්‍යන්තර ණය දෙන්නන් විසින් නියම කරන ලද ආදායම