ශ්‍රී ලංකාවේ IMF පරායත්තභාවය: වාර්තාගත 18වන ගලවා ගැනීමේ ණය වාරිකය ක්ෂිතිජය මතද?

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ කැළඹිලිසහගත ආර්ථික ඉතිහාසය නැවතත් අවධානයට ලක්ව ඇත. මන්දයත්, ලොව පුරා ණය දෙන ප්‍රධාන ආයතනය සමඟ අසාමාන්‍ය ලෙස දහඅටවන වරටත් ගනුදෙනු කිරීමට රට සිතා බලමින් සිටින බැවිනි. මෙය, ජාතිය දිගුකාලීන මූල්‍ය ස්වාධීනත්වයක් ළඟා කර ගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳ බරපතල ප්‍රශ්න මතු කරන කම්පනීය이정표යකි.

බිඳ වැටෙන්නේ නැති චක්‍රයක්

ශ්‍රී ලංකාව තරම් IMF සමඟ දිගු හා සංකීර්ණ සම්බන්ධතාවක් ඇති රටවල් ලොව ඉතා කිහිපයකි. දශක ගණනාවක් පුරා වොෂිංටන් මූලස්ථාන ආයතනය වෙත දහහත් වරක් යොමු වූ මෙම දූපත් රාජ්‍යය, ගෝලීය වශයෙන් IMF සහාය ලබා ගන්නා වාර ගණන වැඩිම රටවලින් එකක් බවට පත්ව ඇත. එක් එක් වැඩසටහනක් කොන්දේසි, මිතව්‍යයී ක්‍රියාමාර්ග සහ ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ පොරොන්දු රැගෙන ආවද, අපහසුකාරී ලෙස නිතිපතා මෙම චක්‍රය නැවත නැවත සිදු වෙමින් පවතී.

දැන් ආර්ථික විශේෂඥයන්, ප්‍රතිපත්ති立案කරුවන් සහ සාමාන්‍ය ශ්‍රී ලාංකිකයන් සියලු දෙනාගේ සිත් වෙලා ගෙන ඇති ප්‍රශ්නය නිශ්චිත එකකි: දහහත් වතාවකට පසු, දහඅටවන වතාව කුමන ආකාරයකින් වෙනස් වන්නේද?

ඉතිහාසයේ බර

ශ්‍රී ලංකාව IMF වෙත නැවත නැවත යොමු වීම, එක් එක් රජය තීරණාත්මකව විසඳීමට මල්ලිය ගසා ඇති ගැඹුරු ක්‍රමවේද ගතානුගතික අභියෝග පිළිබිඹු කරයි. ඒවා නම්:

• ආදායම් එකතු කිරීම ඉක්මවා යන රාජ්‍ය වියදම් නිසා ඇති වන නිදන්ගත මූල්‍ය හිඟ
• රාජ්‍ය මූල්‍ය කටයුතු මත අඛණ්ඩ බරක් පටවන, බොහෝ සේ සහනාධාර ලබා දෙන රාජ්‍ය අංශය
• උච්චාවචනශීලී භාණ්ඩ මිල සහ සංචාරක ව්‍යාපාර පහළ යෑම ඇතුළු බාහිර කම්පනවලට ඇති අවදානම
• ප්‍රමාණවත් විදේශ විනිමය ඉපයීමේ රටේ හැකියාව සීමා කරන, පටු අපනයන පදනම

මෙම මූල රටාවන් ආමන්ත්‍රණය කරන නිර්භීත, අඛණ්ඩ ප්‍රතිසංස්කරණ නොමැතිව, ඕනෑම නව IMF වැඩසටහනක් සැබෑ転換점ප්‍රශ්නයකට වඩා තවත් තාවකාලික විසඳුමක් බවට පත් වීමේ අවදානම ඇති බව විවේචකයෝ තර්ක කරති.

ප්‍රතිසංස්කරණද? නැතිනම් නැවත එම ගමනද?

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආධාර සම්පූර්ණයෙන්ම අතහැරීම, විශේෂයෙන් 2022 ව්‍යසනකාරී ආර්ථික අර්බුදයෙන් රට නාදිය ශේෂ සුවය ලබමින් සිටින අවස්ථාවක, ශ්‍රී ලංකාව ඊට වඩා විශාල ආර්ථික වේදනාවකට නිරාවරණය කරන බව IMF සමඟ අඛණ්ඩ සහභාගිත්වයට කැමැත්තන් තර්ක කරති. 2022 අර්බුදය බහුල ඉන්ධන හිඟකම්, 治天高的 උද්ධමනය සහ සමාජ නොසන්සුන්තාවයන් ගෙන ආවේය.

සැබෑ අසාර්ථකත්වය IMF සහාය ලැබීමේ නොව, එක් එක් වැඩසටහන ඉල්ලා සිටින ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අපොහොසත්කම සහ ඉන් පසු නැවත ඒ ම දොරකඩ හමුවීමයි.

ස්වාධීන ආර්ථික විශේෂඥයන් අතර ඒ දෘෂ්ටිකෝණය පුළුල් ලෙස හවුල් වේ. ඔවුහු අවධාරණය කරන්නේ IMF ගැටළුව නොවන බවත්, ඒ වෙනුවට ඓතිහාසිකව ළඟා ගැනීමට ඉතා දුෂ්කර සාධකය වී ඇත්තේ දුෂ්කර නමුත් අවශ්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට අවශ්‍ය රාජ්‍ය දේශපාලන කැමැත්ත බවත්ය.

දහඅටවන වැඩසටහනක් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

ශ්‍රී ලංකාව දහඅටවන IMF සම්බන්ධීකරණයකට ඉදිරිපත් වුවහොත්, රට මූල්‍ය විනය සහ ණය දායකත්ව ස්ථාවරත්වයට කැපවී ඇති බව ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළවලට සහ ණය හිමියන්ට සංඥා කරනු ඇත. ඒ පණිවිඩය ගෝලීය ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳ පොළවලට අඛණ්ඩ ප්‍රවේශය සහාය කිරීමට සහ ආයෝජක විශ්වාසය ශක්තිමත් කිරීමට හේතු විය හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, තවත් අර්බුදයක් වළක්වා ගැනීමට අවශ්‍ය චිරස්ථායී ආර්ථික පරිවර්තනය පෙර වැඩසටහන් මගින් නිපදවා නොගත්තේ ඇයිද යන්න පිළිබඳ ඒ සමගම දෙස් බැලීමකට ද ආරාධනය කරනු ඇත. රාජ්‍ය ව්‍යවසාය ප්‍රතිසංස්කරණය, බදු පද