ශ්රී ලංකාවේ ජලාලය කලාප දිගුකාලීන නියඟ අර්බුදයට බොහෝ කලකට පෙරාතුවම විනාශයට පත්ව තිබුණි
බිඳෙනසුලු පදනමක්: ශ්රී ලංකාවේ ජලාලය කලාපවල තත්ත්වය
දූපත් රාජ්යය නියඟයේ විනාශකාරී බලපෑම් සමඟ පොරබදන්නට පටන් ගැනීමට බොහෝ කලකට පෙර, ශ්රී ලංකාවේ ඉතා වැදගත් ජලාලය කලාප පද්ධති දැනටමත් අන්තිම අවධියට තල්ලු වී තිබුණි — වසර ගණනාවක් පුරා සිදු වූ වන විනාශය, නිරවුල් නොකළ ඉඩම් භාවිතය සහ පරිසර නොසලකා හැරීම නිසා දුර්වල වූ එම කලාප, ස්වාභාවික විපත්වලට ප්රජාවන් භයානක ලෙස නිරාවරණය කරමින් තිබුණි.
නායයෑම් ගැඹුරු පරිසර පිරිහීමක් පෙන්නුම් කරයි
මෑත වසරවලදී ශ්රී ලංකාවේ කඳුකර ප්රදේශවලට පහර දුන් නැවත නැවතත් සිදු වන නායයෑම් හුදෙකලා ඛේදවාචක නොවේ. පරිසර විශේෂඥයන් සහ ඉඩම් කළමනාකරණ විශේෂඥයන් තර්ක කරන්නේ, ඒවා මූලිකවම හානිදායක ලෙස ශිථිලයට පත් වූ ජලාලය කලාප පද්ධතියක නිසැක අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥා බවයි. පස් වලට තවදුරටත් ජලය ඵලදායී ලෙස උරාගෙන නියාමනය කළ නොහැකි වූ විට, ප්රතිඵල අනුක්රමිකව ව්යාප්ත වේ — ප්රථමයෙන් ධාරා වර්ෂා සමයේ විනාශකාරී නායයෑම් ලෙසත්, පසුව වර්ෂාව නතර වූ විට දැඩි ජල හිඟයක් ලෙසත්.
සෑම ගෙවෙන වසරක් සමඟම වඩාත් දැඩි ලෙස ආන්තිකයට ළඟා වන, ගංවතුර හා නියඟ යන මෙම චක්රීය රටාව, ශ්රී ලංකාව තම ඉහළ කඳු වන, ගංගා ජල අරක්ෂිත ප්රදේශ සහ ස්වාභාවික ජල රඳවා ගැනීමේ භූ දර්ශන කළමනාකරණය කරන ආකාරයේ ව්යුහාත්මක අසාර්ථකත්වයකට ඇඟිල්ල දිගු කරයි.
දශක ගණනාවක පිරිහීම
ශ්රී ලංකාවේ ජලාලය කලාපවල පිරිහීම එකවරම සිදු නොවීය. දශක ගණනාවක් පුරා වන රක්ෂිතවලට කළ අතිරේකය, ස්වාභාවික වනාන්තර ඒකක වගා වතුවලට පරිවර්තනය කිරීම, සහ දුර්වල ලෙස සැලසුම් කළ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය, ජල පද්ධති ස්ථාවර හා ඔරොත්තු දෙන ලෙස පවත්වා ගත් ස්වාභාවික ආරක්ෂක වේල්ල ඉවත් කර ඇත.
- ඉහළ ජල අරක්ෂිත ප්රදේශවල පුළුල් ලෙස සිදු වූ වන විනාශය, ඉඩමේ වැසි ජලය රඳවා ගැනීමේ ධාරිතාව අඩු කර ඇත
- කන්ද, නුවර එළිය සහ බදුල්ල ඇතුළු කඳුකර දිස්ත්රික්කවල පස් ඛාදනය දැඩි ලෙස වේගවත් වී ඇත
- ඛාදනය වූ ඉහළ පස් නිසා ඇති වන ගංගා අවසාදිත තැන්පතු, පහළින් ඇති ජලාශවල ගබඩා ධාරිතාව අඩු කරමින් ඇත
- නීතිමය ආරක්ෂාව ලත් වන රක්ෂිත නායකවලට කළ අනවසර ඇතුළු වීම, පවත්නා නීති රෙගුලාසි තිබියදීත් දිගටම සිදු වෙමින් ඇත
බරක් දරන ප්රජාවන්
මෙම පරිසර බිඳවැටීමේ බරම භාරය දරන්නේ සාමාන්ය ශ්රී ලාංකිකයන් — විශේෂයෙන් ග්රාමීය කඳුකර ප්රජාවන්හි ජීවත් වන අය සහ වියළි කලාපයේ කෘෂිකර්මය මත යැපෙන අය. ගොවීන් ক্রমশ අනාවැකි කළ නොහැකි ජල ලබා ගැනීමේ හැකියාව සමඟ පොරබදන අතර, නායයෑම් බහුල ප්රදේශවල ජීවත් වන පවුල් මෝසම් කාල සමයවලදී නිරන්තර තර්ජනය යටතේ ජීවත් වෙති.
නායයෑම් හා නියඟ යන දෙකෝටික අර්බුද වෙනම ගැටළු නොවේ. ඒවා එකම බිඳුණු පද්ධතියක — ජල චක්රය නියාමනය කිරීමේ සිය මූලිකතම කාර්යය තවදුරටත් ඉටු කළ නොහැකි ජලාලය කලාපයක — දෙමුහුණු දෙකයි.
හදිසි, සම්බන්ධීකරණ ක්රියාමාර්ගයක අවශ්යතාව
පරිසර උද්ඝෝෂකයන් අවධාරණය කරන්නේ, ශ්රී ලංකාවේ ජල සුරක්ෂිතතා අභියෝග ආමන්ත්රණය කිරීමට හදිසි නියඟ සහන හෝ ව්යසනයෙන් පසු නායයෑම් ප්රතිචාරයෙන් ඔබ්බට ඉතා ඈතට යාම අවශ්ය බවයි. පරිහාණියට පත් ජලාලය කලාප ප්රතිසංස්කරණය, වන ආරක්ෂණ නීති ක්රියාත්මක කිරීම, සහ සියලු ඉඩම් භාවිතා සැලසුම් තීරණවලට දේශගුණ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ඒකාබද්ධ කිරීමට ප්රමුඛත්වය දෙන සවිස්තරාත්මක, දිගු කාලීන ජාතික උපාය මාර්ගයක් හදිසි ලෙස අවශ්ය වේ.
කලාපය පුරා දේශගුණ විපර්යාස, වර්ෂාව පරිවර්තනශීලතාව සහ දිගු වියළි කාල සමය දෙකම තීව්ර කරමින් ඇති බැවින්, අර්ථවත් මැදිහත්වීම සඳහා ඇ
💬 Join the Discussion 0
Be the first to share your view on this story.