මර්කේටර් සිතියම ඉවත් කර අප්‍රිකාවේ සැබෑ ප්‍රමාණය පෙන්වන ප්‍රක්ෂේපණයකට යාමට එක්සත් ජාතීන් ඡන්දය දේ

ලෝකය තමා ගැනම දකින ආකාරයේ ඓතිහාසික වෙනසක්

සියවස් ගණනක් පැරණි ලෝක සිතියමක් වන මර්කේටර් සිතියම ක්‍රමයෙන් අහෝසි කිරීමට ලොව පුරා ක්‍රියාත්මක කළ යුතු යෝජනාවක් සම්මත කර ගැනීමට එක්සත් ජාතීන් ඡන්දය ප්‍රකාශ කර ඇත. පරම්පරා ගණනාවක ජනතාව ලොව පුරා රටවල ප්‍රමාණය හා වැදගත්කම සිතාගත් ආකාරය හැඩගස්වා ඇත්තේ මෙම සිතියම මගිනි.

මර්කේටර් සිතියමේ ඇති වැරැද්ද කුමක්ද?

ෆ්ලෙමිශ් සිතියම් ශිල්පී ගෙරාර්ඩස් මර්කේටර් විසින් 1569 දී හඳුන්වා දෙන ලද මෙම ප්‍රක්ෂේපණය මුලින් නිර්මාණය කෙරුණේ නාවික සංචාලනයට සහාය වීමේ අරමුණින් ය. එම කාර්යය සඳහා ඵලදායී වූවත්, එය ගොඩබිම් ප්‍රමාණ අතර සාපේක්ෂ සමතුලිතතාව සැලකිය යුතු ලෙස විකෘති කරයි; එමඟින් ධ්‍රැවයන්ට ආසන්න රටවල් හා මහාද්වීප සැබෑ ප්‍රමාණයට වඩා බෙහෙවින් විශාල ලෙස දිස්වේ.

මෙම විකෘතියේ ප්‍රතිවිපාක ඉතා පැහැදිලි ය. ලෝකයේ දෙවන විශාලතම මහාද්වීපය වන අප්‍රිකාව, මර්කේටර් සිතියමේ ග්‍රීන්ලන්තය හා ආසන්න වශයෙන් සමාන ප්‍රමාණයකින් දිස්වේ. නමුත් යථාර්ථයේ දී අප්‍රිකාව ග්‍රීන්ලන්තයට වඩා දළ වශයෙන් දාහතර ගුණයක් විශාල ය. එසේම යුරෝපය හා උතුරු ඇමරිකාව ඒවායේ සැබෑ භූගෝලීය පරිමාණයට සාධාරණීකරණය නොවන ලෙස ඉදිරිපත් වන අතර, ගෝලීය දකුණ දෘශ්‍යමාන ව කෙටි කර දක්වනු ලැබේ.

මෙම වැරදි නිරූපණය හුදෙක් තාක්ෂණික දෝෂයක් පමණක් නොව, ගැඹුරු භූ-දේශපාලනික හා මනෝවිද්‍යාත්මක ව්‍යංගයන් දරන බවත්, අප්‍රිකාව, ආසියාව හා ලතින් ඇමරිකාව පුරා ජාතීන්ගේ වැදගත්කම අවතක්සේරු කරන යුරෝප කේන්ද්‍රීය ලෝකදැක්මක් ප්‍රකාශිතව ශක්තිමත් කරන බවත් විචාරකයෝ දීර්ඝකාලයක් තිස්සේ තර්ක කර ඇත.

එක්සත් ජාතීන්ගේ යෝජනාව

ජාත්‍යන්තර ආයතනවල, අධ්‍යාපන ද්‍රව්‍යවල හා නිල සන්නිවේදනයේ සම්මත සිතියම් ප්‍රක්ෂේපණය ලෙස භාවිත කෙරෙන මර්කේටර් ප්‍රක්ෂේපණයෙන් ක්‍රමානුකූලව ඉවත් වීමට නිල වශයෙන් ක්‍රියා කිරීමේ යෝජනාවකට ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන් එකඟ වී ඇත. ගොඩබිම් ඒවායේ සැබෑ සමානුපාතික ප්‍රමාණවලින් නිරූපණය කරන, සමාන ක්ෂේත්‍රඵල ප්‍රක්ෂේපණ (equal-area projections) වඩාත් නිවැරදි විකල්පයක් ලෙස අනුගමනය කිරීමට යෝජනාව දිරිමත් කරයි.

ජනප්‍රියතාව ලබමින් ඇති විකල්ප අතරින් ගෝල්-පීටර්ස් ප්‍රක්ෂේපණය (Gall-Peters projection) කැපී පෙනේ; එය සෑම රටකම හා මහාද්වීපයකම සැබෑ ක්ෂේත්‍රඵලය නිරූපණය කිරීම සඳහා ස්වල්පයක් හෝ හැඩ නිරවද්‍යතාව කැප කරයි. ඕතාග්‍රාෆ් (AuthaGraph) වැනි නවීන ප්‍රක්ෂේපණ ද අපගේ ලෝකයේ වඩාත් සමබර නිරූපණ ලෙස යෝජනාවේ සඳහන් කෙරී ඇත.

ගෝලීය දකුණ සඳහා වැදගත් මොහොතක්

අප්‍රිකාව, ආසියාව හා පුළුල් අර්ථයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ ඡන්ද විමසීම සැලකිය යුතු සංකේතාත්මක බරක් දරයි. නිවැරදි සිතියම් වඩාත් සමානාත්මතාවෙන් යුත් ගෝලීය සංවාද සඳහා පොළොව සකස් කරන බව වෙනස්කමේ ආධාරකයෝ තර්ක කරති — විශේෂයෙන් ම දේශගුණ විපර්යාස, සම්පත් බෙදාහැරීම හා ජාත්‍යන්තර ආධාර වැනි ක්ෂේත්‍රවල, බලපෑමට ලක් වන ප්‍රදේශවල භෞතික පරිමාණය ඉමහත් වැදගත්කමක් ගන්නා තැන්හිදී.

විශේෂයෙන් ම අප්‍රිකානු ජාතීන් මෙම යෝජනාව සාදරයෙන් පිළිගෙන ඇති අතර, රටවල් 54 කට හා බිලියන 1.4 කට අධික ජනගහනයකට නිවහනක් වන මහාද්වීපයේ සැබෑ විශාලත්වය සිතියම් ශාස්ත්‍රීය සම්ප්‍රදායෙන් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ වසන් කෙරී ඇති බව ඔවුහු අවධාරණය කරති.

ඉදිරියේ දී මෙය අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

යෝජනාව මර්කේටර් ප්‍රක්ෂේපණය මත ක්ෂණික හෝ අනිවාර්ය තහනමක් පැනවීමක් නොකරයි. ඒ වෙනුවට, ක්‍රමානුකූල සංක්‍රාන්තියක් සඳහා රාමුවක් සක

අදාළ වීඩියෝව