හෝමුස් සමුද්‍රධූනිය ආශ්‍රිත එක්සත් ජනපද-ඉරාන හමුදා ආතතීන් උත්සන්න වීමත් සමඟ කළු තෙල් මිල සියයට 3කින් ඉහළට

ජෝමුස් සමුද්‍රධූනියෙහි උපායමාර්ගිකව ඉතා වැදගත් ස්ථානයක පිහිටි ඉරාන දූපතක් ඉලක්ක කරමින් එක්සත් ජනපදය සිදු කළ හමුදා ප්‍රහාරයකට අනුව ජාත්‍යන්තර බලශක්ති සැපයුම් දැඩි ලෙස බාධාවට ලක් වෙතැයි යන භීතිය නැවත අවුස්සමින්, ලොව පුරා ගිනිතෙල් මිල සඳුදා දිනයේ සියයට තුනකට වැඩි ප්‍රමාණයකින් තියුණු ලෙස ඉහළ ගියේය.

නැවුම් සතුරුකම් හමුවේ වෙළෙඳපොළ ප්‍රතික්‍රියා

ගිනිතෙල් මිලෙහි මෙම ඉහළ යාම, වොෂිංටනය සහ තෙහෙරානය අතර නැවත දල්වා ගත් හමුදා ගැටුම්වල විභව ප්‍රතිවිපාක සම්බන්ධයෙන් වෙළෙඳුන් සහ බලශක්ති විශ්ලේෂකයන් අතර ඇති වෙමින් තිබෙන ගැඹුරු සැකයේ ප්‍රතිබිම්බයයකි. ලෝකයේ ගිනිතෙල් සැපයුමෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් ගමන් කරන හෝමුස් සමුද්‍රධූනිය, පෘථිවියේ ඉතාමත් තීරණාත්මක සමුද්‍ර මාර්ගවලින් එකක් ලෙස සැලකෙන අතර, ඒ ප්‍රදේශය තුළ ඕනෑම අස්ථාවරත්වයක් ජාගත බලශක්ති වෙළෙඳපොළ හරහා ක්ෂණිකව කම්පන රැල්ලක් ඇති කිරීමට ප්‍රවණ වෙයි.

සඳුදා දිනයේ මිල ඉහළ යාම, ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ලොව පුරා රටවල් විසින් සමීපව නිරීක්ෂණය කරනු ලබයි. ශ්‍රී ලංකාව, ස්වකීය දේශීය බලශක්ති අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා ආනයනික ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන කෙරෙහි දැඩි ලෙස යැපෙන රටකි.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇතිවන බලපෑම්

මෑත වසරවල ඇති වූ විනාශකාරී විදේශ විනිමය අර්බුදයෙන් පසු අදටත් අස්ථිර ආර්ථික යථා තත්ත්වයකට පත්වීමේ ගමනේ යෙදී සිටින ශ්‍රී ලංකාවට, ජාගත ගිනිතෙල් මිල දිගු කලක් ඉහළ මට්ටමක රැඳී සිටීම, ආනයන වියදම් සහ රටේ ඉන්ධන මිල ගොඩනැගීම කෙරෙහි නැවතත් බරපතල පීඩනයක් ඇති කළ හැකිය.

• කළු තෙල් මිල ඉහළ යාම සාමාන්‍යයෙන් ඉන්ධන ආනයන වියදම් ඉහළ නැංවීමට හේතු වෙයි
• ශ්‍රී ලංකාවේ ලංකා ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවට වැඩි මූල්‍ය බාධාවන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය හැකිය
• මිල ඉහළ යාම දිගු කලක් පවතී නම් පාරිභෝගික ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමේ පීඩනයට ලක් විය හැකිය
• ඉහළ ගිය බලශක්ති පිරිවැය හේතුවෙන් විදේශ සංචිත කළමනාකරණය තවදුරටත් සංකීර්ණ විය හැකිය

අස්ථිර භූ දේශපාලන වාතාවරණයක්

නවතම හමුදා සිදුවීම් මඟින්, එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර දශක ගණනාවක් තිස්සේ පවතින ආතතීන් භයානක ලෙස උත්සන්න වී ඇති බව පැහැදිලිව දිස් වෙයි. හෝමුස් සමුද්‍රධූනිය, ඓතිහාසිකව එක්සත් ජනපද-ඉරාන ගැටුම්වල ගිනි පිඹුරු කළාපයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. බටහිර රටවල දිරිගැන්වීමකට ප්‍රතිචාර ලෙස එම ජල මාර්ගය වසා දැමීමට ඉරානය ඊට පෙර තර්ජනය කර ඇති අතර, එවැනි පියවරක් ජාගත ගිනිතෙල් ප්‍රවාහය කෙරෙහි ව්‍යසනකාරී ප්‍රතිවිපාක ඇති කරනු ඇත.

වොෂිංටනය සහ තෙහෙරානය අතර සතුරුකම් දිගටම තීව්‍ර වේ නම්, ඉදිරි දින හා සති කිහිපය තුළ ගිනිතෙල් වෙළෙඳපොළ ඊටත් වඩා විශාල අස්ථාවරත්වයකට ලක් විය හැකි බව විශ්ලේෂකයන් අනතුරු අඟවයි.

කොළඹ ඇතුළු ආසියාව පුරා ඇති රජයන් සහ බලශක්ති අධිකාරීන්, තත්ත්වය දිගටම දිගහැරෙද්දී, දේශීය සිදුවීම් සමීපව නිරීක්ෂණය කරනු ඇත. කළු තෙල් මිල දීර්ඝ කාලයක් ඉහළ මට්ටමක පවතී නම්, ජාතික බලශක්ති අයවැය කෙරෙහි ඇති කරන බලපෑම ශ්‍රී ලංකා ප්‍රතිපත්ති立案කරුවන් විසින් ඇගැයීමට ලක් කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.